Wat is een waardenworkshop en hoe helpt het bij een fusie in de zorgsector?
Een waardenworkshop is een begeleide sessie waarin medewerkers, leidinggevenden en soms ook cliënten samen bepalen welke kernwaarden de organisatie dragen en richting geven. Bij een fusie in de zorgsector helpt zo’n workshop om twee verschillende organisatieculturen samen te brengen tot een gedeelde identiteit, zodat medewerkers weten waar de nieuwe organisatie voor staat en zich daartoe kunnen verhouden.
Juist in de zorg, waar vertrouwen, veiligheid en menselijke verbinding centraal staan, is cultuurintegratie na een fusie geen bijzaak maar een kernopgave. De vragen die hieronder aan bod komen, helpen je begrijpen hoe een waardenworkshop werkt en wanneer je er het beste gebruik van maakt.
Wat gebeurt er tijdens een waardenworkshop?
Tijdens een waardenworkshop onderzoeken deelnemers gezamenlijk welke waarden de organisatie werkelijk drijven. Dat gebeurt niet door een lijst af te vinken, maar door echte gesprekken te voeren over wat goed werk betekent, wat telt in moeilijke situaties en wat de organisatie onderscheidt. Het resultaat is een set gedeelde waarden die herkend en gedragen worden door de mensen die er dagelijks mee werken.
Een waardenworkshop verloopt doorgaans in een aantal fasen. Deelnemers brengen eerst in kaart welke waarden zij persoonlijk belangrijk vinden in hun werk. Daarna vergelijken en verbinden ze die individuele inzichten tot gedeelde patronen. Tot slot worden de waarden vertaald naar concreet gedrag: wat betekent deze waarde in de praktijk, op de werkvloer, in contact met cliënten?
De kracht zit in de dialoog. Niet het management bepaalt de waarden, maar de mensen die de organisatie vormen. Dat maakt het verschil tussen waarden die op papier staan en waarden die écht leven.
Waarom botsen culturen bij een fusie in de zorg?
Culturen botsen bij een fusie in de zorgsector omdat elke organisatie een eigen geschiedenis, taal en manier van werken heeft opgebouwd. Medewerkers zijn gehecht aan hoe dingen bij hen gaan, aan hun eigen collega’s en aan de identiteit van hun organisatie. Wanneer twee organisaties samengaan, staan al die gewoonten ineens naast elkaar, zonder dat duidelijk is welke de norm wordt.
In de zorg speelt dit extra sterk. De cultuur van een zorgorganisatie is nauw verbonden met de manier waarop mensen naar cliënten kijken, hoe ze omgaan met kwetsbaarheid en welke professionele normen ze hanteren. Dat zijn geen oppervlakkige gewoonten maar diepgewortelde overtuigingen.
Veelvoorkomende bronnen van wrijving zijn:
- Verschillende opvattingen over wat goede zorg inhoudt
- Uiteenlopende managementstijlen en besluitvormingsculturen
- Ongelijke posities: het gevoel dat de ene organisatie de andere ‘overneemt’
- Verlies van herkenbaarheid: medewerkers weten niet meer wie ze zijn als organisatie
- Onzekerheid over de toekomst die zich uit in weerstand of terughoudendheid
Zonder actieve aandacht voor cultuurintegratie bij een fusie ontstaat er een organisatie met twee gezichten, waarbij medewerkers blijven denken in ‘wij’ en ‘zij’. Een fusieproces in de zorg vraagt daarom altijd om expliciete aandacht voor gedeelde waarden.
Hoe helpt een waardenworkshop bij het samenvoegen van twee organisaties?
Een waardenworkshop helpt bij het samenvoegen van twee organisaties door een gedeeld vertrekpunt te creëren. In plaats van te redeneren vanuit structuren, functies of systemen, begint de integratie bij de vraag: wat vinden wij allemaal belangrijk? Die vraag verbindt mensen over organisatiegrenzen heen, omdat medewerkers uit beide organisaties vaak meer gemeen hebben dan ze aanvankelijk denken.
De workshop maakt het mogelijk om waarden uit beide organisaties te erkennen en te wegen. Niet alles hoeft te verdwijnen, niet alles kan blijven. Door samen te onderzoeken welke waarden de nieuwe organisatie wil dragen, ontstaat er eigenaarschap. Medewerkers zijn niet langer passieve ontvangers van een fusie maar actieve vormgevers van de nieuwe identiteit.
Bovendien biedt een waardenworkshop een veilige ruimte voor het gesprek over wat verloren gaat. Rouw om de oude organisatie is reëel en verdient erkenning. Pas wanneer dat erkend wordt, kunnen mensen zich openstellen voor het nieuwe.
Wanneer in een fusieproces zet je een waardenworkshop in?
Een waardenworkshop zet je het best in tijdens de vroege fase van de integratie, nadat de bestuurlijke beslissing tot fusie is genomen maar voordat de nieuwe organisatie volledig operationeel is. Dit is het moment waarop de cultuur nog gevormd kan worden, en medewerkers nog de ruimte voelen om mee te denken over de richting.
Te vroeg inzetten, nog voor de fusie definitief is, wekt verwachtingen die je misschien niet kunt waarmaken. Te laat inzetten, nadat structuren en systemen al zijn samengevoegd, maakt de workshop tot een inhaalslag waarbij de cultuur de feiten moet bijbenen. De juiste timing is:
- Na de bestuurlijke beslissing en de eerste communicatie naar medewerkers
- Voordat de nieuwe naam, huisstijl of structuur definitief worden vastgesteld
- Parallel aan de operationele integratie, zodat cultuur en structuur gelijktijdig vorm krijgen
- Met een vervolgsessie na zes tot twaalf maanden om te toetsen of de waarden ook echt leven
Een co-creatief strategietraject rondom de fusie biedt de juiste context om een waardenworkshop goed te verankeren in het bredere veranderproces.
Wie moet er deelnemen aan een waardenworkshop bij een fusie?
Bij een fusie in de zorgsector moeten deelnemers uit alle lagen van beide organisaties komen: van bestuur tot werkvloer. Een waardenworkshop verliest zijn kracht wanneer alleen het management aanschuift. Waarden die alleen van bovenaf worden bepaald, worden zelden werkelijk gedragen door de mensen die ze dagelijks moeten toepassen.
Een goede samenstelling bevat in elk geval:
- Directie en bestuur van beide organisaties
- Teamleiders en middenkader
- Medewerkers uit de primaire zorg- of dienstverlening
- Medewerkers uit ondersteunende functies
- Eventueel cliëntenvertegenwoordigers of mantelzorgers, afhankelijk van de aard van de organisatie
De groep hoeft niet groot te zijn. Kleine, gemixte groepen van acht tot twaalf mensen werken het beste. Wat telt is dat beide organisaties gelijkwaardig vertegenwoordigd zijn, zodat niemand het gevoel heeft dat de ander de agenda bepaalt.
Wat zijn de resultaten van een waardenworkshop na een fusie?
Na een waardenworkshop heeft de fuserende organisatie een gedragen set kernwaarden die als kompas dient voor de nieuwe identiteit. Dat is meer dan een lijst woorden: het zijn gedeelde afspraken over hoe de organisatie wil werken, communiceren en beslissingen nemen. Medewerkers die deelnamen, voelen eigenaarschap en kunnen die waarden uitleggen in eigen woorden.
Concrete resultaten die organisaties ervaren zijn een sterkere onderlinge verbinding tussen medewerkers uit beide organisaties, meer helderheid over de koers en minder ‘wij en zij’-denken. De waarden vormen ook de basis voor vervolgstappen, zoals het ontwikkelen van een nieuwe online aanwezigheid of het herformuleren van de werkgeversboodschap.
Wat een waardenworkshop niet doet, is alle weerstand wegnemen. Maar het geeft medewerkers en leidinggevenden een gemeenschappelijke taal om over de verandering te praten. En dat is in een fusieproces precies wat nodig is om van twee organisaties één te maken.
Hoe wij helpen bij waardenworkshops in de zorgsector
Wij begeleiden zorg- en welzijnsorganisaties bij het vormgeven van hun identiteit na een fusie of grote verandering. Vanuit onze co-creatieve aanpak brengen we medewerkers, leidinggevenden en soms ook cliënten samen om te ontdekken wat de organisatie werkelijk drijft en waar ze naartoe wil.
Wat we daarin bieden:
- Begeleide waardenworkshops op maat voor fuserende organisaties
- Vertaling van waarden naar merkidentiteit, tone of voice en werkgeversmerk
- Strategische trajecten die cultuurintegratie verbinden met communicatie en positionering
- Nazorg en vervolgtrajecten om te toetsen of waarden ook echt landen in de praktijk
Met ruim 25 jaar ervaring in de sectoren zorg, welzijn en onderwijs kennen we de thema’s die spelen en weten we wat medewerkers en bestuurders bezighoudt in tijden van verandering. Wil je weten hoe een waardenworkshop eruitziet voor jouw organisatie? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.